Sunday, April 04, 2010

ကင္း၀န္မင္းႀကီး



ကင္း၀န္မင္းႀကီး-From Myanmar Online Encyclopedia
ျမန္မာ ဘုရင္တို႔၏ သက္ဦးဆံပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ စနစ္ကို ေခတ္ႏွင့္ အညီ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲကာ အေနာက္တိုင္း ႏိုင္ငံမ်ားကဲ့သို႔ အစိုးရ ၀န္ႀကီးအဖြဲ႕ျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး စနစ္သစ္ကို လုိလားသူ ကင္း၀န္မင္းႀကီး ဦးေကာင္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ သမိုင္းတြင္သာမက ျမန္မာ စာေပတြင္လည္း အထူးပင္ ထင္ရွားလွေသာ ပညာရွိ တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ျမန္မာျပည္၏ ေနာက္ဆံုး မင္းဆက္မ်ား ျဖစ္ၾကေသာ မင္းတုန္းမင္းႏွင့္ သီေပါမင္းတို႔၏ လက္ထက္တြင္ ႏိုင္ငံ့တာ၀န္ကို စြမ္းစြမ္းတမံ ထမ္းရြက္ကာ ထင္ေပၚ ေက်ာ္ၾကားလွေသာ သတိုးမင္းႀကီး မဟာမင္းလွစည္သူ ဘြဲ႕ခံ ကင္း၀န္မင္းႀကီးမွာ ၿဗိတိသွ်တို႔ အထက္ ျမန္မာျပည္ကို သိမ္းပိုက္ ၿပီးစဥ္ ေခတ္က လူသိအမ်ားဆံုး ပုဂၢိဳလ္ ျဖစ္ခဲ့သည္။ အျဖစ္မွန္ကို မသိသူအခ်ိဳ႕က “ ဦးေကာင္းလိမ္ထုတ္ သီေပါျပဳတ္ ” ဟူေသာ စာအရ ကင္း၀န္မင္းႀကီးသည္ အထက္ျမန္မာျပည္ကို ၿဗိတိသွ်တို႔လက္သို႔ လက္သိပ္ထိုး အပ္ခဲ့သည္ဟု အယူမွားကာ သိနားလည္ ခဲ့ၾကသည္။
အမွန္မွာ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေခတ္မမွီပဲ ေနာက္က်က်န္ခဲ့သည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ေခတ္မွီတိုးတက္လ်က္ရွိေသာ အျခား ႏိုင္ငံတို႔ႏွင့္ ရင္ေဘာင္တန္းႏိုင္ေအာင္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ၊ တရားစီရင္ေရး ၊ ႏိုင္ငံျခား ဆက္သြယ္ေရး ၊ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရးတို႔ကို အားသြန္ခြန္စိုက္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည့္ ေရွးျမန္မာႀကီးမ်ားတြင္ ကင္း၀န္မင္းႀကီးသည္ ထင္ရွားစြာ ပါ၀င္ခဲ့ေလသည္။
ငယ္စဥ္ဘ၀
ယခု ပုလဲႏွင့္ ဆားလင္းႀကီး ၿမိဳ႕နယ္မ်ား ျဖစ္ေသာ ဗန္႔က်ီတိုက္နယ္ ၊ မင္းတိုင္ပင္ရြာဇာတိ ျဖစ္၍ အဖမွာ အတြင္းေျခာက္စု နတ္သွ်င္ေရြးတပ္တြင္ အမႈထမ္းေသာ ေသြးေသာက္ႀကီး ဦးမႈိ ၊ အမိ ေဒၚႏွင္းဆီတို႔မွ ၁၁၈၃ ခု ၊ တပို႔တြဲလဆန္း (၁၂) ရက္ တနဂၤေႏြေန႔တြင္ ဖြားျမင္သည္။ ငယ္မည္မွာ ေမာင္ခ်င္းျဖစ္၍ ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွမ (၇) ေယာက္အနက္ ဒုတိယသား ျဖစ္သည္။ အသက္ (၇) ႏွစ္တြင္ ငွက္ေပ်ာေတာ ေက်ာင္းထိုင္ပုဂၢိဳလ္ ခင္ႀကီးစံထံတြင္ ပညာသင္ၾကား၍ အသက္ (၁၀) ႏွစ္တြင္ ရွင္သာမေဏ ျဖစ္သည္။ မိမိဖခင္၏ တပ္တြင္ အမႈထမ္းရန္ တာ၀န္ရွိေသာ္လည္း သာသနာ့ေဘာင္သို႔ တက္ေရာက္သျဖင့္ စစ္မႈ မထမ္းခဲ့ရေပ။ ရဟန္းဘြဲ႕မွာ ဦးအာေလာက ျဖစ္သည္။ ကိုရင္ ဘ၀ႏွင့္ ရဟန္းဘ၀တို႔တြင္ စာေပ ပရိယတၱိတို႔၌ လြန္စြာ စိတ္အား ထက္သန္၍ ရဟန္းခံၿပီး မၾကာမီအတြင္း အမရပူရၿမိိဳ႕ သာသနာပိုင္ ဗားကရာ ဆရာေတာ္၏ ေက်ာင္းတိုက္တြင္ သတင္းသံုးခဲ့သည္။
အမႈထမ္းျခင္း
ပုဂံမင္းလက္ထက္တြင္ လူထြက္ၿပီၤးေနာက္ သကၠရာဇ္ ၁၂၁၁ တြင္ မင္းတုန္းမင္းသား၏ အိမ္ေတာ္တြင္ စြဲၿမဲ ခစားသည္။ အိမ္ေရွ႕မင္း၏ မဂၤလာအိမ္ေတာ္ ဘ႑ာစာေရး ရာထူးျဖင့္ အမႈထမ္းေနစဥ္ ေမာင္ခ်င္းအမည္မွ ေမာင္ေကာင္းဟု အမည္ေျပာင္းခဲ့သည္။ မင္းတုန္းမင္းတရားႀကီး နန္းတက္ေတာ္ မူေသာအခါ စစ္ကိုင္းၿမိဳ႕နယ္ ရြာသစ္ႀကီးရြာကို စားရ၍ ေရႊတိုက္စိုး အျဖစ္ အမႈထမ္းရသည္။
ထို႔ေနာက္ လႊတ္ေတာ္တြင္ အမွာေတာ္ေရး ရာထူုးကို ဆက္လက္ထမ္းရြက္စဥ္ ပုဂံမင္း၏ မိဖုရား (ကိုယ္လုပ္ေတာ္) တစ္ဦးျဖစ္ေသာ ဆင္ၾကန္သခင္ႏွင့္ လက္ဆက္ခဲ့သည္။
တာ၀န္မ်ားကို အရည္အခ်င္းရွိစြာႏွင့္ ေက်ပြန္စြာ ထမ္းရြက္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ၁၂၂၃ ခုႏွစ္တြင္ အလံု၀န္အျဖစ္ ခန္႔အပ္ျခင္း ခံရ၍ အလံုၿမိဳ႕သို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းအမႈထမ္းရသည္။ အလံုနယ္မွာ စစ္သူႀကီး မဟာဗႏၶဳလ ေမြးဖြားႀကီးျပင္းရာ ေဒသ ျဖစ္သည္သာမက ေရွးျမန္မာ တပ္မေတာ္အတြင္း ေျခာက္စုတပ္မ်ားတြင္ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားေသာ စစ္သူရဲေကာင္းမ်ား ေပၚထြက္ရာ ထင္ရွားသည့္ ေဒသျဖစ္သည္။ အလံုၿမိဳ႕၀န္အျဖစ္ အမႈထမ္းရြက္စဥ္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း ၊ တရားစီရင္ျခင္းတို႔တြင္ အထူး ေအာင္ျမင္သည့္အေလ်ာက္ အလံု၀န္အျဖစ္ ဦးေကာင္း၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ တရားစီရင္မႈအာဏာ တို႔ကို လႊတ္ေတာ္ကသာ ျပင္ဆင္ပယ္ဖ်က္ႏိုင္သည္ထိ အခြင့္အေရး ရရွိခဲ့သည္။ ဤသို႔ ေဆာင္ရြက္ေနစဥ္အတြင္း စာေပ ၀ါသနာ ပါသည့္အေလ်ာက္ ျပဳစုေရးသားခဲ့သျဖင့္ ေနျပည္ေတာ္၌ပင္ ေက်ာ္ၾကားခဲ့သည္။ အလံုၿမိဳ႕၀န္အျဖစ္ေနစဥ္ အလံုၿမိဳ႕သူႀကီး ဦးအို ၏ႏွမ မေရႊေမႏွင့္ လက္ဆက္ခဲ့သည္။
ကင္း၀န္ျဖစ္လာျခင္း
၁၂၂၈-ခုႏွစ္တြင္ ျမင္ကြန္း ျမင္းခုန္တိုင္ အေရးအခင္း ေပၚေပါက္ခဲ့၍ အိမ္ေရွ႕မင္း ကေနာင္မင္းသား က်ဆံုးသျဖင့္ မင္းတုန္းမင္းသည္ အလံု၀န္ ဦးေကာင္းအား ေနျပည္ေတာ္သို႔ ျပန္လည္ ေခၚယူေတာ္မူၿပီးလွ်င္ မင္းႀကီး မဟာစည္သူ ဘြဲ႕ႏွင့္ ၀န္ေထာက္ေတာ္ ရာထူုးျဖင့္ အပါးေတာ္၌ ခစားေစသည္။ အေရးေတာ္ ေအးၿငိမ္းသြားသည့္ အခါ၌ ၾကည္းကင္း ၊ ေရကင္းစသည္တို႔ကို အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ ၀န္ေထာက္ ကင္း၀န္ရာထူးသို႔ တိုးျမွင့္ေပးခဲ့ေလသည္။ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ ကင္း၀န္မင္းႀကီးဦးေကာင္းဟု ထင္ရွား ေက်ာ္ၾကားလာေလသည္။
ကင္း၀န္ဆိုသည္မွာ ေနျပည္ေတာ္ ၊ ၿမိဳ႕ႀကီး ၊ ရြာႀကီးမ်ားတြင္ အကာအကြယ္ ၊ အေစာင့္အေရွာက္ထားေသာ ကင္းစစ္သည္တို႔ကို အုပ္ခ်ဳပ္ ခန္႔ခြဲရံုသာ မဟုတ္ေသး ၊ နယ္စပ္ေဒသတို႔တြင္ ကူးလူးဆက္သြယ္ ေရာင္း၀ယ္ေနၾကေသာ ကုန္သည္ ၊ ခရီးလမ္းတို႔ကိုပါ အုပ္ခ်ဳပ္၍ အေကာက္ခြန္မ်ား စည္းၾကပ္ရသည့္ တာ၀န္လည္း ပါ၀င္ေလသည္။
၁၂၃၂-ခုႏွစ္တြင္ ေအာက္ျမစ္စဥ္ ၿမိဳ႕ရြာမ်ားမွာ အဂၤလိပ္ပိုင္ နယ္ေျမႏွင့္ နီးစပ္ယွက္တင္ေန၍ ဆက္သြယ္မႈ ေျပျပစ္လ်က္ ရာဇ၀တ္ေရး ကင္းလြတ္ လံုၿခံဳေအာင္ ကင္း၀န္မင္းႀကီးကို ထိုျမစ္စဥ္ရွိ ၀န္ ၊ စစ္ကဲ ၊ အႀကီးအအုပ္ စသူတို႔ကို ႀကီးၾကပ္ အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ ခန္႔ထားခဲ့ေလသည္။ ကင္း၀န္မင္းႀကီးသည္ မင္းလွၿမိဳ႕မွေန၍ ဤအေရးႀကီးေသာ တာ၀န္ႀကီးကို ေက်ပြန္ေအာင္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ေလသည္။
ႏိုင္ငံျခားသို႔ သံအျဖစ္ သြားေရာက္ျခင္း
ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံႏွင့္ ပုိမိုရင္းႏွီးစြာ တိုက္ရိုက္ ဆက္ဆံႏိုင္ရန္ လည္းေကာင္း ၊ ဥေရာပတိုက္ရွိ အျခားႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္လည္း ႏိုင္ငံျခား ဆက္သြယ္မႈ ရရွိရန္အလို႔ငွာ လည္းေကာင္း ၁၂၃၃ ခုႏွစ္တြင္ မင္းတုန္းမင္း ေစလႊတ္ေသာ သံအဖြဲ႕ကို ကင္း၀န္မင္းႀကီး ဦးေဆာင္၍ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ ထိုသံအဖြဲ႕မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ဥေရာပ ႏိုုင္ငံမ်ားသို႔ ပထမဆံုး ေစလႊတ္ခဲ့ေသာ သံအဖြဲ႕ ျဖစ္သည္။
ၿဗိတိန္ ၊ အိုင္ယာလန္ ၊ ျပင္သစ္ ႏွင့္ အီတလီႏိုင္ငံမ်ားသို႔ သြားေရာက္ကာ ႏိုင္ငံ အစိုးရခ်င္း ဆက္သြယ္ေရး ၊ ကုန္သည္ႀကီးမ်ား ၊ ကုမၸဏီႀကီးမ်ား ႏွင့္ စီးပြားေရး ဆက္သြယ္မႈမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည့္အျပင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားစီရင္ေရး ၊ ကာကြယ္ေရး တပ္မ်ား ဖြဲ႕စည္းပံုႏွင့္ စီမံပံုတို႔ကို ေလ့လာခဲ့ၾကသည္။ ပညာသင္ၾကားေရး ၊ ၀န္ထမ္းလုပ္ငန္း ၊ ေငြႏွင့္ ဘဏ္စနစ္ ၊ ေၾကးနန္းႏွင့္ စာတိုက္လုပ္ငန္း ၊ ျပဇာတ္ ၊ ဇာတ္သဘင္ စသည္တို႔ကိုလည္း ေလ့လာခဲ့သည္။ ထူးျခားသည္မွာ ျပင္သစ္အစိုးရႏွင့္ မဟာမိတ္ စာခ်ဳပ္တစ္ခုကို ၁၂၃၄ ခုႏွစ္တြင္ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ဤသံအဖြဲ႕၏ ေဆာင္ရြက္ခဲ့မႈျဖင့္ ျပင္သစ္သံအဖြဲ႕ မႏၱေလးသို႔ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ၁၂၃၅ တြင္ ကင္း၀န္မင္းႀကီးပင္ ဦးေဆာင္၍ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံသို႔ ျမန္မာသံအဖြဲ႕ တစ္ဖြဲ႕ ထပ္မံ သြားေရာက္ခဲ့ရာ ဤအေခါက္ သြားေရာက္ခဲ့ျခင္းသည္ ျပင္သစ္ - ျမန္မာ ဆက္ဆံေရးအတြက္ မ်ားစြာ အက်ိဳးထူးဖြယ္ ရွိေသာ္လည္း အဂၤလိပ္ - ျမန္မာ ဆက္ဆံေရးကို မ်ားစြာ ဂယက္ရိုက္ေစခဲ့သည္။
အုပ္ခ်ဳပ္မႈ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရး
ကင္း၀န္မင္းႀကီးသည္ ဒီမိုကေရစီ၀ါဒ ထြန္းကားေသာ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားသို႔ သြားေရာက္ ေလ့လာခဲ့သည့္အတိုင္း မိမိႏိုင္ငံ တိုးတက္ေရးအတြက္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားကဲ့သို႔ ဘုရင္၏ အာဏာကို ကန္႔သတ္ကာ ၀န္ႀကီးအဖြဲ႕ႏွင့္ တိုင္းျပည္ ေရးရာမ်ားကို စီမံခန္႔ခြဲႏိုင္သည့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး စနစ္တစ္ခု တီထြင္ရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္။ သို႔ျဖစ္၍လည္း မင္းတုန္းမင္းႀကီး နတ္ရြာစံ ေသာအခါ မိမိ၏ ၾသဇာေညာင္းမည့္ သီေပါမင္းသားကို နန္းတင္ရန္ သေဘာတူခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္.။ ၁၂၄၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ သီေပါမင္း နန္းတက္ၿပီးေနာက္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို စတင္ခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံေတာ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို (၁၄) ဌာန ခြဲၿပီးလွ်င္ ကင္း၀န္မင္းႀကီးကမူ ကာကြယ္ေရး ဌာနဟူ ေခၚဆိုရမည့္ ၾကည္းတပ္ကို တာ၀န္ယူ အုပ္ခ်ဳပ္ကာ ႏိုင္ငံေတာ္၏ ကာကြယ္ေရး ကို စီစဥ္ခဲ့ေလသည္။
တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ရာတြင္လည္း လႊတ္ေတာ္တြင္ အခြင့္အာဏာမ်ား ပိုမို ရရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေလသည္။ လႊတ္ေတာ္ အစည္းအေ၀းတို႔တြင္ ဘုရင္ ကိုယ္တိုင္ေသာ္လည္းေကာင္း ၊ အိ္မ္ေရွ႕မင္းေသာ္လည္းေကာင္း သဘာပတိအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ၿမဲ ျဖစ္ေသာ္လည္း ျမင္ကြန္း ၊ ျမင္းခံုတိုင္ အေရး ေပၚေပါက္ ၿပီးကတည္းက ထိုအစဥ္အလာမ်ား ပ်က္ျပားသကဲ့သို႔ ရွိေနရာ လႊတ္ေတာ္ အစည္းအေ၀းမ်ားတြင္ ကင္း၀န္မင္းႀကီးကသာ ဦးေဆာင္ခဲ့သည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးသစ္မွာ ဘုရင္၏ အာဏာကို ကန္႔သတ္ရန္ ရွိေနသျဖင့္ ကန္႔သတ္ျခင္း မခံလိုသူတို႔ဘက္မွလည္း အတိုက္အခံမ်ား ေပၚေပါက္လာေလသည္။ သို႔ျဖစ္၍လည္း သီေပါမင္း နန္းတက္ၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ကင္း၀န္မင္းႀကီးမွာ တန္ခိုးမွိန္ကာ ဆင္ျဖဴမရွင္ ဦးစီးေသာ တိုင္တား မင္းႀကီးတို႔က ၾသဇာ ထက္၍ လာေလသည္။ ဤသို႔အားျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို ကင္း၀န္မင္းႀကီး စိတ္တိုင္းက် ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္း မရွိခဲ့ေခ်။
ႏိုင္ငံျခား ဆက္သြယ္ေရး
ကင္း၀န္မင္းႀကီးသည္ ၿဗိတိသွ်တို႔၏ ေျခလွမ္းကို ေကာင္းစြာ ရိပ္မိသည့္အေလ်ာက္ ႏိုင္ငံျခား ဆက္သြယ္ေရး က်ားကြက္ ေရႊ႕မႈ ေအာင္ျမင္ေစရန္ ျပင္သစ္အစိုးရကို က်ားေကာင္ တစ္ေကာင္အျဖစ္ အသံုးျပဳခဲ့ေလသည္။ ထိုသို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ေသာ္လည္း ၿဗိတိသွ်တို႔ႏွင့္ ပဋိပကၡ မျဖစ္ေအာင္ လိမ္မာပါးနပ္စြာ ဆက္ဆံေရး သိမ္ေမြ႕မႈမ်ားကို တစ္ဖက္ တစ္လမ္းမွ ႀကိဳးစားခဲ့သည္.။ မင္းတုန္းမင္း လက္ထက္ ၿဗိတိသွ် ေ၀လမင္းသား အိႏၶိယသို႔ ေရာက္လာစဥ္က ျမန္မာႏိုင္ငံ အစိုးရ၏ ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ သြားေရာက္ ႏႈတ္ဆက္ခဲ့သည္။ ၿဗိတိသွ် ကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ ဆက္သြယ္မႈတြင္လည္း မိမိအစိုးရ ေငြေၾကးအျပင္ ၿဗိတိသွ် ကုမၸဏီတို႔ ေက်နပ္ေအာင္လည္း ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့သည္။
သို႔ေသာ္လည္း ျပင္သစ္တို႔မွာ အနည္းငယ္ တန္ခိုး မွိန္ေနခ်ိန္ ၿဗိတိသွ်တို႔၏ နယ္ခ်ဲ႕စီမံကိန္း အရွိန္အလြန္ေကာင္းေနခ်ိန္ ျဖစ္သည့္အျပင္ မိမိ၏ လုပ္ေဖာ္ ကိုင္ဖက္မ်ား ျဖစ္သည့္ လႊတ္ေတာ္ ၀န္ႀကီးတို႔ကို မိမိအျမင္သို႔ ပါေအာင္ ဆြဲေဆာင္ ႏိုင္စြမ္း မရွိခဲ့သျဖင့္ ကင္း၀န္မင္းႀကီးူ၏ ႏုိင္ငံျခား ဆက္ဆံေရး မူ၀ါဒႏွင့္ လုပ္ငန္းမွာ မေအာင္ျမင္ခဲ့ေပ။ ျပင္သစ္ႏွင့္ မဟာမိတ္ ဆက္သြယ္မႈမ်ားအား ၿဗိတိ္သွ် အစိုးရက ျပင္သစ္ အစိုးရအား ကန္႔ကြက္ခဲ့ၿပီး ျပင္သစ္တို႔ အေျခမစိုက္မီ ျမန္မာႏိုင္ငံကို လက္ရ သိမ္းယူႏိုင္ရန္ ၁၂၄၇ ခုႏွစ္တြင္ အေၾကာင္းရွာ တိုက္ခိုက္ သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။
ပါေတာ္မူျခင္းႏွင့္ ဦးေကာင္း
အဂၤလိပ္တို႔ ခ်ီတက္လာစဥ္တြင္ သီေပါမင္းအား လြတ္ရာသို႔ ေရွာင္တိမ္းကာ ျပန္လည္ ခုခံရန္ ကင္း၀န္မင္းႀကီး အႀကံေပးခဲ့ေလသည္။ သို႔ရာတြင္ ဆင္ျဖဴမရွင္ မိဖုရားႀကီး နာမက်န္း ျဖစ္ျခင္း ၊ သမီးေတာ္မ်ား ငယ္ရြယ္ျခင္း စသည့္ အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ သီေပါမင္း ကိုယ္တိုင္က မထြက္ခြာလိုဟု ျငင္းဆန္ခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ၿဗိတိသွ်တို႔ ေတာင္းဆိုသည္ကို ေက်ေအးစြာ အျပည့္အစံု ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၊ သတၱ၀ါတို႔ အသက္မေသေစရန္ တိုက္ခိုက္မႈ မရွိေစလိုေၾကာင္း အမိန္႔ေပးေသာေၾကာင့္ အဂၤလိပ္တို႔ ခ်ီတက္လာရာတြင္ ဟန္႔တား တိုက္ခိုက္မႈ မရွိရန္ စီစဥ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အမွန္တကယ္ အဂၤလိပ္တို႔ အလိုရွိေနသည္မွာ က်န္ရွိေနေသးေသာ အထက္ဗမာျပည္ တစ္ခုလံုး ျဖစ္သည္ ဆိုသည္ကိုမူ ကင္း၀န္မင္းႀကီးေရာ ၊ သီေပါမင္းပါ မသိရွိခဲ့ၾကေပ။
ရရွိခဲ့သည့္ ဘြဲ႕ထူးမ်ား
ကင္း၀န္မင္းႀကီး ႏိုင္ငံျခားသို႔ သံအျဖစ္ မသြားမီ အဂၢမဟာ ေသနာပတိ ၀န္ႀကီးအျဖစ္ ခန္႔အပ္ျခင္း ခံရသည္။ သီေပါမင္း လက္ထက္တြင္ သက္ေတာ္ရွည္ဘြဲ႕ ၊ သုဓမၼဘြဲ႕တို႔ ရရွိခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံျခားသို႔ သြားေရာက္စဥ္တြင္ ျပင္သစ္သမၼတက တံဆိပ္ တစ္ခုႏွင့္ အီတာလ်ံ ဘုရင္က ရင္သိုင္းႏွင့္ တံဆိပ္ တစ္ခုကိုလည္းေကာင္း ၊ ၀ိတိုရိယ ဘုရင္မက CSI ဘြဲ႕ထူုးျဖင့္လည္းေကာင္း ခ်ီးျမွင့္ျခင္း ခံခဲ့ရသည္။
ျပဳစုခဲ့သည့္ က်မ္း ၊ စာေပမ်ား
ကင္း၀န္မင္းႀကီး ျပဳစုခဲ့ေသာ က်မ္းမ်ားမွာ ျမန္မာ စာေပေလာကတြင္ မ်ားျပားလွသည္။ ကဗ်ာဘက္တြင္ ရတု ၊ အိုင္ ၊ ရကန္ ၊ သျဖန္ ၊ ေတးထပ္ ၊ ဧခ်င္း ၊ ေမာ္ကြန္း ၊ လူးတား ၊ ပ်ိဳ႕ စသည္ျဖင့္ မ်ိဳးစံုကို ေျပာင္ေျမာက္စြာ ေရးသားခဲ့သည္။ ထင္ေပၚေသာ က်မ္းမ်ားမွာ စကားေျပျဖင့္ လန္ဒန္သြား ၊ ျပင္သစ္သြား ေန႔စဥ္ မွတ္တမ္းမ်ား ၊ ဓမၼသတ္ (၃၆) ေစာင္ခ်ဳပ္ ၊ အေမြမႈ ဓမၼသတ္ ၊ အိမ္မႈ ဓမၼသတ္ က်မ္းႏွင့္ အျခား စာေပမ်ား ျဖစ္ေသာ တိ႑ဳကပ်ိဳ႕ ၊ ရတနာ နဒီ ေမာ္ကြန္း ၊ ဓမၼသတ္ လကၤာမ်ား ၊ အဍသံေခ ပ၀ဏၰနာ ၊ ပကိဏၰကဍၶမၼသတ္ လကၤာတို႔ ပါ၀င္သည္။ ဂီတဘက္တြင္ ယိုးဒယား ၊ ပတ္ပ်ိဳး ၊ ဟန္ခ်င္းမ်ား ေရးဖြဲ႕ခဲ့ေလသည္။

၄ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၈၇၉ ကင္း၀န္မင္းႀကီး ဦးေကာင္းက ၿမိဳ့ေတာ္အေနာက္ေတာင္ ေက်ာင္း တိုက္အတြင္း သားျဖစ္သူအား ရႇင္သာ မေဏအျဖစ္ သြတ္သြင္းခ်ီးျမႇင္႕ ကင္း၀န္မင္းႀကီး၏ သားဆုိသူ မႇာ သားအရင္းအခ်ာမဟုတ္ဘဲ ေမြး စားသားမ်သာျဖစ္ပါသည္။ မင္းႀကီး သည္ ပထမ၀န္ကေတာ္ ဆင္ၾကန္ သခင္ႏႇင့္လည္းေကာင္း၊ ဒုတိယ၀န္ ကေတာ္ေဒၚေရႊေမႏႇင့္လည္းေကာင္း သားသမီး မထြန္းကားခဲ့သျဖင့္ ၀န္ ကေတာ္ေဒၚေရႊေမ၏တူျဖစ္သူေမာင္ ၾကာဥႏႇင့္ ေမာင္ဘုိႀကီးတို့အား သား မ်ားအျဖစ္ ေမြးစားခဲ့၏။ ေမာင္ၾကာ ဥမႇာ သီဗပါမင္းလက္ထက္တြင္မင္း လႇနရာ ေဇတဗိုလ္ဘြဲ႕ခံ အလံုၿမိဳ႕၀န္ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး အဂၤလိပ္ေခတ္တြင္ အမရပူ ရၿမိဳ႕အုပ္ ျဖစ္လာခဲ့၏။ ေမာင္ဘုိႀကီး မႇာမူ ပုသိမ္ႀကီးၿမိဳ႕အုပ္အျဖစ္ ခန့္ အပ္ ခံခဲ့ရ၏။ ယခု ရႇင္သာမေဏအျဖစ္ ခ်ီး ျမႇင့္ေပးခဲ့သူ မင္းႀကီး၏ေမြးစားသား မႇာ ကခ်င္တိုင္းရင္းသား ျဖစ္ဟန္ရႇိ ၿပီး စစ္ထြက္သြားစဥ္ သံုးႏႇစ္အရြယ္ မိဘမဲ့ကေလးငယ္ကို ေတြ႕ရႇိရရာမႇ မင္းႀကီးက ေမြးစားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ ဆို၏။ ကေလးငယ္ အရြယ္ေရာက္ လ်င္ မင္းႀကီးက ရႇင္သာမေဏ၀တ္ ေပးခဲ့ရာ ေနာင္ သာသနာ့ေဘာင္၌ ေမြ႕ေလ်ာ္သြားၿပီး ရဟန္း၀တ္သြား ေၾကာင္း၊ ဘြဲ႕မည္မႇာ ဦးဓမၼ ျဖစ္ ေၾကာင္း ဆရာႀကီးျမေကတုက ဆိုပါ သည္။ သာက၀န္ေက်ာင္းမႇာ ကင္း ၀န္မင္းႀကီးက သားဘုန္းေတာ္ႀကီး ဦးဓမၼအတြက္ ေဆာက္လုပ္လႇဴဒါန္း ေပးခဲ့ျခင္းဟုလည္း ဆို၏။ ကင္း၀န္ မင္းႀကီး ကြယ္လြန္စဥ္က မင္းႀကီး ၏ေမြးစားသား ဦးဓမၼ၏ ဆႏၵအရ သာက၀န္ေက်ာင္းေရႇ႕အနီး၌ပင္ ဂူ သြင္း သၿဂဳႋဟ္ခဲ့၏။ ၅ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၃၂၇ စစ္ကိုင္းမင္းဆက္၏ ဒုတိယ ေျမာက္ဘုရင္ တရဖ်ားႀကီးနန္းတက္ ပုဂံ ပ်က္စီးယိုယြင္းလာခ်ိန္၌ ပင္ ျမင္စိုင္း၊ ပင္းယ၊ စစ္ကိုင္း၊ အင္း ၀ စသည့္ၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံငယ္မ်ား အလ်ဳိ လ်ဳိ ေပၚေပါက္လာခဲ့ၾကသည္။ ပင္း ယၿမိဳ႕ေတာ္ကို ပုဂံဘုရင္ ေစာနစ္မင္း ၏ အမတ္တစ္ဦးျဖစ္သူ ပင္လယ္ၿမိဳ႕ စား သီဟသူက ၁၃၁၃ ခုႏႇစ္တြင္ တည္ေထာင္ခဲ့သကဲ့သုိ့ ယင္းအမတ္ ၏ သားျဖစ္ေသာ အသခၤယာေစာ ယြန္းက စစ္ကိုင္းကို ၁၃၁၆ ခုႏႇစ္ တြင္ တည္ေထာင္မင္းျပဳခဲ့သည္။ စစ္ ကိုင္းၿမိဳ႕၌ အသခၤယာေစာယြန္းမႇစ၍ မင္းခုနစ္ဆက္ထီးနန္းစိုးစံခဲ့ၾကသည္။ ၁၃၂၇ ခုႏႇစ္တြင္ အသခၤယာ ေစာ ယြန္း နတ္ရြာစံလြန္ေသာအခါ ေနာင္ ေတာ္ျဖစ္သူ တရဖ်ားႀကီးက ထီးနန္း ဆက္ခံပါသည္။ တရဖ်ားႀကီးသည္ ပင္းယၿမိဳ႕ တည္ တစ္စီးရႇင္သီဟသူႏႇင့္ မိဖုရား ရတနာပံုတို့က ဖြားျမင္သူျဖစ္၏။ တရဖ်ားႀကီးကို ျမန္မာရာဇ၀င္မႇတ္ တမ္းမ်ား၌အသခၤယာ၏ေနာင္ေတာ္ အျမင့္မင္း၊ အေရႇ႕သာသနာေက်ာင္း ဒါယကာစသည္ျဖင့္ရည္ညႊန္းေဖာ္ျပ ၾက၏။ တရဖ်ားႀကီးသည္ ၁၃၃၅ ခုႏႇစ္အထိ စစ္ကိုင္းထီးနန္းကို ရႇစ္ ႏႇစ္ၾကာ စိုးစံအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ၆ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၂၆၉ ပုဂံ၊ ျမင္းကပါရြာအနီးရႇိ မဂၤ လာေစတီေတာ္ကို နရသီဟပေတ႕မင္း စတင္တည္ထားကိုးကြယ္ နရသီဟပေတ့မင္းသည္ ၂၄ ေမ ၁၂၅၆ တြင္ နန္းတက္လာၿပီး ေနာက္ ၁၃ ႏႇစ္အၾကာ၌ ေစတီေတာ္ တည္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ယင္း မဂၤ လာေစတီႀကီးမႇာ ထုထည္ႀကီးမားလႇ ၿပီး ပုဂံေခတ္ေနာက္ပိုင္း ေစတီမ်ား ၏ စံျပဳပံုစံဟု ဆိုစမႇတ္ျပဳၾကသည္။ သို့ေသာ္ ေစတီေတာ္ တည္ေနစဥ္ အတြင္း 'ဘုရားလည္းၿပီး ျပည္ႀကီး လည္းပ်က္'ဟု တေဘာင္ေပၚလာ သျဖင့္ ေစတီေတာ္တည္ေဆာက္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေခတၲရပ္ဆိုင္းသြားခဲ့ ၏။ ပံ့သကူမေထရ္ကနရသီဟပေတ့ မင္းအား ဆံုးမၾသ၀ါဒေပးေသာအခါ မႇသာ ေစတီေတာ္ကို ဆက္လက္ တည္ေဆာက္ခဲ့ရာ ၁၂၈၃ ခုႏႇစ္တြင္ ၿပီးစီးခဲ့သည္။ မဂၤလာေစတီမႇာ အုတ္ခံုျမင့္ အထက္၌ တည္ထားၿပီး ပစၥယာသုံး ဆင့္ႏႇင့္ အေျခပတ္လည္တို့၌ ငါး ရာ့ငါးဆယ္ ဇာတ္သ႐ုပ္ေဖာ္ စဥ့္ခ်ပ္ မ်ားရႇိ၏။ အရံေစတီေတာ္မ်ားအား လည္း စဥ့္စိမ္း၊ စဥ့္၀ါသုတ္ အုပ္ခ်ပ္ မ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားပါသည္။ သို့ေသာ္ စဥ့္သုတ္အုပ္ခ်ပ္အမ်ားစု မႇာ ၁၉၀၀ ျပည့္ႏႇစ္၀န္းက်င္က ဂ်ာ မန္လူမ်ဳိး ဘူမိေဗဒပညာရႇင္ ေဒါက္ တာ ဖရစ္ဗြန္ႏြတ္ကလင္ႏႇင့္ ေထာ မန္းတုိ့၏ ခိုးယူမႈကိုခံခဲ့ရ၏။ မဂၤ လာေစတီ၌ ေက်ာက္စာတိုင္ႏႇစ္တိုင္ ရႇိသည့္အနက္ တစ္တိုင္မႇာ ရႇင္ဒိသာ ပါေမာကၡ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမစ္ရႇင္ အဖြဲ႕ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသို့ သြားေရာက္ခဲ့ ပံု မႇတ္တမ္းတင္ေက်ာက္စာျဖစ္၏။ ယခုအခါ ေက်ာက္စာမ်ားကို ျပတိုက္ သုိ့ ေရႊ႕ေျပာင္းထားၿပီးျဖစ္ပါသည္။ ၇ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၇၅၉ အေလာင္းမင္းတရားႀကီး မဏိ ပူရသုိ့ စစ္ခ်ီသြားရာမႇ ေနျပည္ေတာ္ သုိ့ ျပန္လည္ေရာက္ရႇိ ျမန္မာဘုရင္ ပိုင္နက္ျဖစ္ေသာ မဏိပူရနယ္တြင္ အင္း၀မင္းဆက္ ၏ ေနာက္ဆံုးဘုရင္ မဟာဓမၼရာဇာ ဓိပတိလက္ထက္ ၁၇၄၉ ခုႏႇစ္ကပင္ အုပ္ခ်ဳပ္သူေစာ္ဘြားမ်ား မသင့္မတင့္ ျဖစ္ခဲ့ၾက၏။ ၁၇၅၃ ခုႏႇစ္တြင္ ေစာ္ ဘြား ဂ်ရစ္န၀ါ (ြ့ေမငဘ ၿေတေဖ) ႏႇင့္ သ်မ္ရႇား (ႇ့ော ႇ့ေ့) တုိ့ ထီး နန္းလုၾကသျဖင့္ ရတနာသိခၤေနျပည္ ေတာ္သုိ့ဆင့္ေခၚခံခဲ့ရ၏။ အေလာင္း မင္းတရားႀကီးက သ်မ္ရႇားအား ထီး နန္းေပးအပ္ရန္ အဆံုးအျဖတ္ေပးခဲ့ ရာ အျပန္ခရီးတြင္ ဂ်ရစ္န၀ါ၏သား အဂ်စ္ရႇား (ဗျငအ ႇ့ေ့) က သ်မ္ရႇား အား လုပ္ၾကံ သတ္ျဖတ္လုိက္၏။ တစ္ဖန္သူ့ကို ညီျဖစ္သူ ဘာရတ္ရႇား (ႀ့ေမေအ ႇ့ေ့) က နန္းခ်ၿပီး မဏိပူ ရထီးနန္းကို သိမ္းပိုက္ခဲ့၏။ ႏႇစ္ႏႇစ္ ခန့္အၾကာတြင္ဘာရတ္ရႇားကြယ္လြန္ သြားသျဖင့္ မ-းမတ္မ်ားက ေဂၚရသ်ံ (ြသကမ ႇ့ေ့) ကို နန္းတင္ၾက၏။ အေလာင္းမင္းတရားသည္မဏိ ပူရနယ္အ႐ႈပ္အေထြးမ်ားကို ေျဖရႇင္း ရန္ ၁၂ ႏို၀င္ဘာ ၁၇၅၈ တြင္ ကိုယ္ တိုင္စစ္ခ်ီခဲ့၏။ က်ိန္းေနာေတာင္ ထိပ္၊ ေက်ာက္ထရံလမ္းက်ဥ္း၌ေဂၚ ရသ်ံဦးစီးသည့္တပ္မ်ားႏႇင့္ တိုက္ပြဲ ျပင္းထန္စြာျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ ၁၂ ဇန္န၀ါရီ ၁၇၅၉ တြင္ မဏိပူရကို သိမ္းပိုက္ႏိုင္ခဲ့၏။ အေလာင္းမင္းတ ရားသည္မဏိပူရၿမိဳ႕လယ္၌အထိမ္း အမႇတ္ေက်ာက္တိုင္ကို စိုက္ထူခဲ့ၿပီး စႏၵေရာ္ေမာ္နီအား ေစာ္ဘြားရာထူး ေပးအပ္ကာ ေနျပည္ေတာ္သုိ့ျပန္လာ ခဲ့၏။ ၈ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၁၅၉ မေကြးၿမိဳ့ကို ပုဂံေခတ္အေလာင္း စည္သူမင္းလက္ထက္တြင္စတင္တည္ မေကြးၿမိဳ႕ကို ပုဂံေခတ္ဦးကာ လအေလာင္းစည္သူမင္းလက္ထက္ စတင္တည္ခဲ့ေၾကာင္းအမႇတ္အသား ေတြ႕ရႇိရပါသည္။ အင္း၀ေခတ္ မင္း ရဲေက်ာ္ထင္ လက္ထက္ ၃၁ ေမ ၁၆၇၉ တြင္ ထုတ္ျပန္ေသာ အမိန့္ ေတာ္အရ မေကြးေဒသမႇ အသည္ သားမ်ားအား အစုေလးစုခြဲကာ ေရႊ တိုက္၌စာရင္းသြင္းၾကရန္ ညႊန္ၾကား ထားၿပီး ၉ ဧၿပီ ၁၆၉၂ ရက္စြဲပါ အျခား အမိန့္ေတာ္တစ္ခုတြင္လည္း ပဲခူးၿမိဳ႕သူႀကီးအုပ္ခ်ဳပ္ရာ နယ္နိမိတ္ ကို ေဖာ္ျပထား၏။ ယင္းနယ္နိမိတ္ အရ မေကြးနယ္မႇာ အေရႇ႕ဘက္ မတု လေတာင္၊ အေနာက္ဘက္ ဧရာ၀တီ ျမစ္၊ ေတာင္ဘက္ ယင္းေခ်ာင္း၊ ေျမာက္ဘက္ ေခတ္ကြၽန္း၊ ကရင္ ကြၽန္းတို့ျဖစ္ၾကသည္။ မေကြးၿမိဳ႕၌ ၿမိဳ႕သူႀကီးအဆက္ ဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကရာ ကုန္းေဘာင္ ေခတ္ ဘႀကီးေတာ္လက္ထက္၌ ဦး ထြန္းေပၚက အုပ္ခ်ဳပ္စီရင္ရေၾကာင္း သိရႇိရ၏။ သာယာ၀တီမင္း လက္ ထက္ ၿမိဳ႕သူႀကီး မင္းထင္မင္းလႇ ေက်ာ္ေခါင္သည္ ငလ်င္ဒဏ္ေၾကာင့္ ၿပိဳပ်က္ခဲ့သည့္ ျမသလြန္ဘုရားအား အသစ္ျပန္လည္ အုတ္ျမစ္ခ်တည္ ေဆာက္ခဲ့၏။ မင္းတုန္းမင္းလက္ ထက္ မေကြးၿမိဳ႕သူႀကီး ဦးေရႊျပည့္ မႇာမူ ျမင္ကြန္းအေရးေတာ္အတြင္း ျမင္ကြန္းမင္းသားဘက္မႇ ပါ၀င္ခဲ့မႈ ေၾကာင့္ သူ၏ေနရာ၌ ၿမိဳ႕သူႀကီး အသစ္ခန့္အပ္ခဲ့သည္။ မေကြးၿမိဳ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတြင္ မေကြးၿမိဳ႕၀န္မႇာ မေကြးၿမိဳ႕အပါအ၀င္ အနီး၀န္းက်င္ ၿမိဳ႕ငယ္မ်ားအား စုေပါင္းအုပ္ခ်ဳပ္ရ သူျဖစ္၏။ အမ်ားအားျဖင့္ မေကြး ႏႇင့္ ျမင္ကြန္း ႏႇစ္ၿမိဳ႕ကိုပူးေပါင္းအုပ္ ခ်ဳပ္ရေလ့ရႇိပါသည္။ ကင္း၀န္မင္း ႀကီး၏ ဦးေကာင္း၏ညီ ဦးေခ်ာင္း သည္ မေကြးၿမိဳ႕၀န္ျဖစ္ခဲ့ဖူးၿပီး မင္း တုန္းမင္း၏ ေရႊဘယက္တံဆိပ္ပင္ ေပးအပ္ခ်ီးျမႇင့္ ခံခဲ့ရဖူးသည္ဆုိ၏။ ၉ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၈၆၂ နယ္ခ်ဲ့ေတာ္လႇန္ေရး ေခါင္း ေဆာင္ ၀န္းသိုေစာ္ဘြားႀကီး ဦးေအာင္ ျမတ္ကို ၀န္းသုိၿမိဳ့၌ဖြားျမင္ ၀န္းသိုေစာ္ဘြားႀကီး ဦးေအာင္ ျမတ္ကို မဟာသိဒၶိ သိုဟုံဘြားဘြဲ႕ခံ ၀န္းသုိေစာ္ဘြား ဦးေရႊသားႏႇင့္ သု ၀ဏၰကာယေဒ၀ီဘြဲ႕ခံ ေဒၚေဒြးျဖဴတို့ က ဖြားျမင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေမြးခ်င္း ညီအစ္ကို ေမာင္ႏႇမ ခုနစ္ဦးရႇိရာ ေမာင္ေအာင္ျမတ္၊ မသူဇာ (ေသာင္ သြတ္ေစာ္ဘြားကေတာ္)၊ ေမာင္ေရႊ သိုက္၊ မယ္မူ၊ မယ္ဖန္၊ ခြန္က်ယ္၊ ခြန္ဆိုင္တို့ ျဖစ္ၾကသည္။ ဦးေအာင္ ျမတ္သည္ ငယ္စဥ္ကပင္ ဖခင္ႏႇင့္ အတူ ရတနာပံုနန္းတြင္းသို့ေရာက္ရႇိ ခဲ့ဖူး၏။အရြယ္ေရာက္လာေသာအခါ သီေပါမင္းထံတြင္ စားေတာ္ကြမ္းေရ ကိုင္အျဖစ္ အမႈထမ္းရင္း ကင္း၀န္ မင္းႀကီးထံမႇ စာေပက်မ္းဂန္မ်ား ေလ့လာဆည္းပူးခဲ့သည္။ ဦးေအာင္ျမတ္သည္ ၁၈၈၁ ခု ႏႇစ္တြင္မဟာ၀ံသသီရိဇယသိုဟံုဘြား ဘြဲ႕ခံ ၀န္းသိုေစာ္ဘြားျဖစ္လာခဲ့၏။ သီေပါမင္း ပါေတာ္မူသြားၿပီးေနာက္ နယ္ခ်ဲ႕အဂၤလိပ္တို့ထံ အညံ့မခံဘဲ ေတာ္လႇန္ပုန္ကန္ခဲ့သည္။ ၿဗိတိသ် အစိုးရကလည္း ၀န္းသိုေစာ္ဘြားႀကီး အား စည္း႐ံုးသိမ္းသြင္းႏိုင္ရန္ ကင္း ၀န္မင္းႀကီးကို ၀န္းသိုသုိ့ေစလႊတ္ခဲ့ သည္။ ၁၈၉၁ ခုႏႇစ္တြင္ ေစာ္ဘြား ႀကီးႏႇင့္အဖြဲ႕ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသုိ့ ခိုလႈံ၀င္ ေရာက္သြားခဲ့သည္။ ထို့ေနာက္ အဂၤ လိပ္လက္ထက္ ၁၉၂၃ ခုႏႇစ္တြင္ ေညာင္ေရႊေစာ္ဘြားႀကီးဆာေစာေမာင္ ၏ အကူအညီျဖင့္ေတာင္ႀကီးၿမိဳ႕သို့ ျပန္လည္လာေရာက္ေနထိုင္ခဲ့သည္။ ၁၀ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၈၈၃ မင္းတုန္းမင္းလက္ထက္ ထိပ္ တန္း၀န္ႀကီးတစ္ပါးျဖစ္သူ ေလာင္း ရႇည္ၿမိဳ့စား၀န္ႀကီး ဦးေမာင္ကေလး ကြယ္လြန္ ဗန္းေမာ္ဆရာေတာ္၏ 'ပခန္း မႇာေလ၊ ေလာင္းရႇည္မႇာဓား'စာခ်ဳိး တြင္ ျမင္ကြန္း-ျမင္းခုန္တိုင္အေရး၌ ဓားဒဏ္ရာရရႇိၿပီး လည္ပင္းေစာင္း ေနသူေလာင္းရႇည္၀န္ႀကီးအေၾကာင္း ထည့္သြင္းစပ္ဆိုခဲ့ဖူးသည္။ ေလာင္း ရႇည္၀န္ႀကီး ဦးေမာင္ကေလးကို ၂၁ မတ္ ၁၈၀၄ တြင္ ဖြားျမင္ပါသည္။ ဖခင္မႇာ ဘိုးေတာ္ဘုရားလက္ထက္ သန္လ်င္ၿမိဳ႕စား၀န္ႀကီး ဦးေက်ာ္ ေခါင္ျဖစ္၏။ ေမြးခ်င္း ၁၃ဦးရႇိသည့္ အနက္ထင္ရႇားသူတို့မႇာေျမာက္နန္း မိဖုရား၊ က်ီအတြင္း၀န္ကေတာ္၊ ျပင္ စည္ၿမိဳ႕စား မႇန္နန္းအပ်ဳိေတာ္၊ လက္ ဖက္ရည္ေတာ္ မင္းလႇမင္းထင္ရာဇာ ႏႇင့္ေလာင္းရႇည္၀န္ႀကီးတို့ျဖစ္ၾက၏။ ေလာင္းရႇည္၀န္ႀကီးသည္ ဘ ႀကီးေတာ္လက္ထက္တြင္ လက္ဖက္ ရည္ေတာ္၊ ေလႇေတာ္အုပ္ရာထူးမ်ား ရရႇိခဲ့သည္။ ထို့ေနာက္ ပုဂံမင္းလက္ ထက္တြင္ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္၊ မင္းတုန္းမင္း လက္ထက္တြင္ အတြင္း၀န္ႏႇင့္ ၀န္ ႀကီးရာထူးမ်ား ရရႇိခဲ့၏။ သီေပါမင္း နန္းတက္စတြင္ ၀န္ႀကီးအျဖစ္ဆက္ လက္ခန့္ထားခံရေသာ္လည္း ၁၈၈၃ ခုႏႇစ္၌ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။ က်မ္းကိုး ၁။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ မေကြးေဒသ (ဘေမာင္)၊ ၃၁-၈-၁၉၉၇ တြင္ မေကြး တကၠသိုလ္၌ ဖတ္ၾကားေသာစာတမ္း။ ၂။ ကုန္းေဘာင္ဆက္မဟာရာဇ၀င္ေတာ္ႀကီး (တတိယတြဲ)(ဦးေမာင္ေမာင္တင္) ၃။ နန္းမူနန္းရာ စာေပါင္းခ်ဳပ္ (ျမေကတု) ၄။ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ စစ္သမိုင္း (နတ္ေမာက္ ဘုန္းေက်ာ္) ၅။ ေလာင္းရႇည္ၿမိဳ့စား မင္းႀကီး (ဘုန္းႏြယ္- ေရစႀကိဳ)၊ ေငြတာရီ၊ ၁၉၈၀၊ ႏို၀င္ဘာ။ ါ

No comments: